"Phố Phái" của danh họa lừng danh Bùi Xuân Phái sống mãi với thời gian.

Phạm Anh
01/09/2019 00:56
D

Những dòng đầu tiên trong nhật ký của mình danh họa Bùi Xuân Phái viết "Tôi nghĩ rằng không phải cứ hùng hục vẽ là tốt mà còn phải năng suy nghĩ đến nghệ thuật, đến con đường tuy có nhiều khó khăn nhưng sẽ tốt đẹp".

Chân dung danh họa Bùi Xuân Phái

Bùi Xuân Phái (1920 - 1988) là cái tên thuộc hàng kinh điển của nền Mỹ thuật Việt Nam. Những đóng góp của ông cho nền hội họa nước nhà, đặc biệt là thương hiệu "Phố Phái" sẽ còn sống mãi với thời gian.

Ngày sinh: 01 tháng 09 năm 1920; Ngày mất: 24 tháng 06 năm 1988

Tác phẩm chính:

  • Phố cổ Hà Nội - Sơn dầu 1972

  • Hà Nội kháng chiến - Sơn dầu 1966
  • Xe bò trong phố cổ - Sơn dầu 1972
  • Phố vắng - Sơn dầu 1981
  • Hóa trang sân khấu chèo - Sơn dầu 1968
  • Sân khấu chèo - Sơn dầu 1968
  • Vợ chồng chèo - Sơn dầu 1967
  • Trước giờ biểu diễn - 1984

Giải thưởng mỹ thuật:

  • Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học - Nghệ thuật năm 1996

  • Giải thưởng triển lãm Mỹ thuật toàn quốc năm 1946
  • Giải thưởng triển lãm Mỹ thuật toàn quốc năm 1980
  • Giải thưởng đồ họa Leipzig (Đức)
  • Giải thưởng Mỹ thuật Thủ đô các năm 1969, 1981, 1983, 1984

Tặng thưởng:

Huy chương Vì sự nghiệp Mỹ thuật Việt Nam 1997

Cố họa sỹ Bùi Xuân Phái, người gắn bó với tình yêu lớn dành cho phố phường Hà Nội xưa

Họa sĩ Bùi Xuân Phái sinh ra tại làng Kim Hoàng, xã Vân Canh, huyện Hà Tây, tỉnh Hà Đông (nay là thủ đô Hà Nội), một làng nổi tiếng với tranh khắc gỗ dân gian Kim Hoàng. Ông xuất thân trong một gia đình tiểu tư sản trung lưu nhà ở phố Hàng Thiếc, sau chuyển về 87 Hàng Bút nay gọi là phố Thuốc Bắc. Chính vì vậy mà ông đã thuộc lòng từng con đường, ngõ ngách của 36 phố phường Hà Nội.

Ông tốt nghiệp khoa Hội họa trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương khóa 1941–1945. Tham gia kháng chiến, tham dự triển lãm nhiều nơi. Năm 1952 về Hà nội, sống tại nhà số 87 Phố Thuốc Bắc cho đến khi mất. Năm 1956-1957 giảng dạy tại Trường Mỹ thuật Hà Nội. Tuy nhiên, khi còn là học sinh Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương, Bùi Xuân Phái đã vẽ phố và đã đi dự triển lãm ở Tô-ki-ô, đã nhận giải thưởng Triễn lãm Mỹ thuật loàn quốc năm 1946.

Bùi Xuân Phái trong căn nhà của mình

Bùi Xuân Phái là một trong những họa sĩ thuộc thế hệ cuối cùng của sinh viên trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương, cùng thời với các danh họa Nguyễn Sáng, Nguyễn Tư Nghiêm, Dương Bích Liên - những tên tuổi ảnh hưởng lớn tới sự phát triển của mỹ thuật Việt Nam hiện đại. Ông chuyên về chất liệu sơn dầu, đam mê mảng đề tài phố cổ Hà Nội.

Ngay từ lúc sinh thời, sáng tạo của ông đã được quần chúng mến mộ gọi dòng tranh này là Phố Phái. Vào thập niên 70, khi người Hà Nội chợt nhận ra rằng đã từ lâu có một "Phố Phái" hiện hữu, đầy ắp trong lòng thành phố của mình, cho đến bây giờ người ta mới hiểu Bùi Xuân Phái đã "như một mạch nước ngầm, ngày càng lan rộng và thẩm thấu chân thành đến tận cùng những tâm hồn xa lạ" (Thái Bá Vân), người ta mới nhận ra tầm vóc của ông.

Tác phẩm Phố của danh họa Bùi Xuân Phái

Tranh phố của Bùi Xuân Phái vừa cổ kính lại rất hiện thực, thể hiện rõ hồn cốt của phố cổ Hà Nội những thập niên 50, 60 hay 70. Các mảng màu trong tranh Phái thường có đường viền đậm nét, từ bề mặt đến cảnh quan đều có chiều sâu bên trong. Ngắm tranh phố cổ của Phái, người xem nhận thấy họa sĩ đã gửi gắm những kỉ niệm, những hoài cảm cùng nỗi buồn man mác, tiếc nuối bâng khuâng trên từng nét vẽ, như điềm báo về sự đổi thay và biến mất của từng mái nhà, từng con người mang hồn phách xưa cũ.

Tác phẩm Phố vùng cao của họa sỹ Bùi Xuân Phái

Ông là một họa sĩ hiểu rất rõ về những chủ đề nghệ thuật của mình, chỉ bằng vài nét chấm phá, thì đã thể hiện được cái cốt lỗi thâm sâu, tinh chất của những đề tài ấy. Con người thật thà chỉ biết vẽ sự thật, chỉ có thể biểu lộ những nỗi niềm thật. Bùi Xuân Phái không nói về những điều ông không hiểu thấu đáo, không vẽ những điều ông chưa nhìn thấy sự thật. Mặc dù ông đã rất thành công với các chủ đề như chân dung, phong cảnh miền núi, khoả thân và Chèo, nhiều người biết đến mảng đề tài Phố Cổ Hà Nội của ông nhất, dòng tranh này được quần chúng mến mộ gọi là “Phố Phái”. 

Mỗi con đường, mỗi phố đều mang tên một danh nhân, còn những phố, đường mang tên Phố Phái thì nhiều không ai đếm được.

Tranh của Bùi Xuân Phái cũng giống như cuộc đời của ông vậy – ông cùng nó lặng lẽ ẩn náu sau đền miếu, vài ô cửa ván màu nâu của những tên phố thân quen: Hàng Mắm, Hàng Bồ, ngõ Phất Lộc, Đồng Xuân, đình Yên Thái, đình Hàng Than… nhấp nhô ngói thẫm đổ bóng xuống tấm biển chỉ đường, vài cô áo đỏ lặng lẽ, kín đáo bước đi như muốn nép mình vào ngõ nhỏ.

Hồ Hoàn Kiếm – tranh sơn dầu – tài liệu của gia đình Bùi Xuân Phái

Bùi Xuân Phái đã sống ở Hà Nội rất nhiều năm, ông là một nhà Hà Nội học về cấu trúc phố, về con người và xã hội của thế kỷ 20. Mỗi ngày ông thường xuyên đi tản bộ giữa lòng phố cổ, khi cần ông dừng lại để ghi chép. Ít khi ai gặp Bùi Xuân Phái vẽ ngay trên phố, tất cả tranh phố hầu hết được vẽ theo trí nhớ. Đối với ông Hà Nội đã quá thân thuộc, ông vẽ phố như trò chuyện với người bạn tri kỷ. 

Những dòng chữ đầu tiên trong Nhật ký của Bùi Xuân Phái

Mặc dù phong cách của Bùi Xuân Phái phảng phất tính chất nghệ thuật của trường phái Paris mà ông rất hâm mộ, nhưng cảm xúc nghệ thuật rõ ràng là của người Việt Nam. Khi được xem những tác phẩm, không chỉ người Việt Nam mà luôn cả người nước ngoài đều rung động với tâm tư và xúc cảm thầm kín của Bùi Xuân Phái, làm cho chúng ta quên đi sự hiện diện và ảnh hưởng của kỹ thuật bút cọ Tây Phương. Sự quyến rũ này, cùng với sự chân thành của Bùi Xuân Phái đã cho chúng ta thấy được những tuyệt phẩm của ông rất Việt Nam. 

Tác phẩm Phân xưởng nhuộm, Bột màu, 1985

Ngoài phố cổ, ông còn vẽ các mảng đề tài khác, như: chèo, chân dung, nông thôn, khỏa thân, tĩnh vật... rất thành công. Nhiều tranh của Bùi Xuân Phái đã được giải thưởng trong các cuộc triển lãm toàn quốc và thủ đô. Ông vẽ trên nhiều chất liệu, thậm chí cả trên giấy báo khi không có đủ nguyên liệu. Nhiều phương tiện hội họa khác nhau được ông sử dụng như sơn dầu, màu nước, phấn màu, chì than, bút chì...

Chữ kí của họa sĩ Bùi Xuân Phái qua các thời kì

Các tác phẩm của ông biểu hiện sâu xa linh hồn người Việt, tính cách nhân bản và lòng yêu chuộng tự do, óc hài hước, đậm nét bi ai và khốn khổ. Ông đã góp phần rất lớn vào lĩnh vực minh họa báo chí và trình bày bìa sách, được trao tặng giải thưởng quốc tế (Leipzig) về trình bày cuốn sách "Hề chèo" (1982). 

Họa sĩ Bùi Xuân Phái và tự họa của mình

Mặc dù cuộc sống khó khăn nhưng với tình yêu nghệ thuật, Bùi Xuân Phái đã không ngừng vẽ, sáng tạo nghệ thuật. Ông cũng là họa sĩ đã gạt bỏ mọi toan tính đời thường để cho ra đời các tác phẩm dung dị, đơn giản nhưng đầy tâm tư sâu lắng. Ông mất ngày 24 tháng 6 năm 1988 tại Hà Nội bởi căn bệnh ung thư phổi. Và có một điều chắc chắn, câu chuyện về cuộc đời và những bức tranh vẽ được thổi vào đó linh hồn Hà Nội cổ kính, trầm lặng của ông vẫn sẽ sống mãi với thời gian.

Tổng hợp/ Tạp chí Điện tử

Bình luận

Tối thiểu 10 chữ Tiếng việt có dấu Không chứa liên kết

Gửi bình luận

Tin cùng chuyên mục

Sir John Tenniel - Hiệp sĩ biếm hoạ nổi tiếng người anh của 2 thế kỷ trước

Sir John Tenniel - Hiệp sĩ biếm hoạ nổi tiếng người anh của 2 thế kỷ trước

Covid-19 từng được "tiên đoán" trong tiểu thuyết xuất bản cách nay gần 40 năm

Covid-19 từng được "tiên đoán" trong tiểu thuyết xuất bản cách nay gần 40 năm

Hơn 500.000 du khách đến với “ngôi nhà chung” của 54 dân tộc Việt Nam

Hơn 500.000 du khách đến với “ngôi nhà chung” của 54 dân tộc Việt Nam

Những giá trị văn hóa truyền thống trong gìn giữ tài nguyên, môi trường

Những giá trị văn hóa truyền thống trong gìn giữ tài nguyên, môi trường

Múa nghi lễ của đồng bào dân tộc thiểu số

Múa nghi lễ của đồng bào dân tộc thiểu số

Cùng “Thả bươn” và chơi trò chơi truyền thống tại "Ngôi nhà chung"

Cùng “Thả bươn” và chơi trò chơi truyền thống tại "Ngôi nhà chung"

BB King là ai mà được Google kỷ niệm sinh nhật hôm nay

BB King là ai mà được Google kỷ niệm sinh nhật hôm nay

Cách mạng công nghệ 4.0 sẽ là nền tảng đề điện ảnh Việt Nam thăng hoa

Cách mạng công nghệ 4.0 sẽ là nền tảng đề điện ảnh Việt Nam thăng hoa

3 mỹ nhân hàng đầu làng giải trí Việt tham gia Lotus

3 mỹ nhân hàng đầu làng giải trí Việt tham gia Lotus

Amrita Pritam - Nữ nhà văn đầu tiên của nền văn học Ba Tư

Amrita Pritam - Nữ nhà văn đầu tiên của nền văn học Ba Tư

Cesária Évora là ai mà được Googles doodle tôn vinh ngày hôm nay?

Cesária Évora là ai mà được Googles doodle tôn vinh ngày hôm nay?

Ignacio Anaya García - Người được Google kỷ niệm 124 năm ngày sinh là ai?

Ignacio Anaya García - Người được Google kỷ niệm 124 năm ngày sinh là ai?

Tin mới cập nhật

Những Status ❤️ Mừng ngày nhà giáo việt Nam 2020! ❤️ ý nghĩa nhất

Những Status ❤️ Mừng ngày nhà giáo việt Nam 2020! ❤️ ý nghĩa nhất

Nên mua iPhone 11 hay iPhone 12

Nên mua iPhone 11 hay iPhone 12

Đánh giá chi tiết iPhone 12 năm 2020

Đánh giá chi tiết iPhone 12 năm 2020

 Reno4 Pro và Oppo Watch chính thức ra mắt tại Việt Nam

Reno4 Pro và Oppo Watch chính thức ra mắt tại Việt Nam

Marsha P. Johnson là ai mà được Google vinh danh ngày hôm nay?

Marsha P. Johnson là ai mà được Google vinh danh ngày hôm nay?

Đánh giá iPhone SE 2020: Nhiều công nghệ để yêu, ít chi tiêu

Đánh giá iPhone SE 2020: Nhiều công nghệ để yêu, ít chi tiêu

Thứ hạng Alexa (Alexa Rank) là gì?

Thứ hạng Alexa (Alexa Rank) là gì?

Trò chơi phổ biến về Hình tượng trưng của Google

Trò chơi phổ biến về Hình tượng trưng của Google

Những phần mềm dạy học trực tuyến miễn phí tốt nhất mùa dịch Covid-19

Những phần mềm dạy học trực tuyến miễn phí tốt nhất mùa dịch Covid-19

Biển số xe ô tô đẹp - Ý nghĩa biển số xe phong thủy

Biển số xe ô tô đẹp - Ý nghĩa biển số xe phong thủy

Coronavirus tips nhận được sự hưởng ứng của 3,9 tỷ người trên thế giới

Coronavirus tips nhận được sự hưởng ứng của 3,9 tỷ người trên thế giới

Coronavirus tips - Những phần mềm dạy học trực tuyến miễn phí tốt nhất

Coronavirus tips - Những phần mềm dạy học trực tuyến miễn phí tốt nhất

Tin đọc nhiều

Sir John Tenniel - Hiệp sĩ biếm hoạ nổi tiếng người anh của 2 thế kỷ trước

Sir John Tenniel - Hiệp sĩ biếm hoạ nổi tiếng người anh của 2 thế kỷ trước

Covid-19 từng được "tiên đoán" trong tiểu thuyết xuất bản cách nay gần 40 năm

Covid-19 từng được "tiên đoán" trong tiểu thuyết xuất bản cách nay gần 40 năm

BB King là ai mà được Google kỷ niệm sinh nhật hôm nay

BB King là ai mà được Google kỷ niệm sinh nhật hôm nay

3 mỹ nhân hàng đầu làng giải trí Việt tham gia Lotus

3 mỹ nhân hàng đầu làng giải trí Việt tham gia Lotus

Amrita Pritam - Nữ nhà văn đầu tiên của nền văn học Ba Tư

Amrita Pritam - Nữ nhà văn đầu tiên của nền văn học Ba Tư

Cesária Évora là ai mà được Googles doodle tôn vinh ngày hôm nay?

Cesária Évora là ai mà được Googles doodle tôn vinh ngày hôm nay?

Ignacio Anaya García - Người được Google kỷ niệm 124 năm ngày sinh là ai?

Ignacio Anaya García - Người được Google kỷ niệm 124 năm ngày sinh là ai?

Doanh nghiệp công nghệ là hạt nhân của quá trình chuyển đổi số

Doanh nghiệp công nghệ là hạt nhân của quá trình chuyển đổi số

Kyoto Animation nỗ lực khôi phục dữ liệu sau thảm hoạ cháy xưởng phim

Kyoto Animation nỗ lực khôi phục dữ liệu sau thảm hoạ cháy xưởng phim

Cách mạng công nghệ 4.0 tác động đến lĩnh vực sáng tạo nghệ thuật

Cách mạng công nghệ 4.0 tác động đến lĩnh vực sáng tạo nghệ thuật

Video xem nhiều

Một ngày trải nghiệm giấc mơ trở thành tay đua F1 chuyên nghiệp ở Nhật Bản

Một ngày trải nghiệm giấc mơ trở thành tay đua F1 chuyên nghiệp ở Nhật Bản

Bắc Sơn mây hát

Bắc Sơn mây hát

Làm thế nào để nâng cao tương tác giữa loa và phòng nghe hiệu quả

Làm thế nào để nâng cao tương tác giữa loa và phòng nghe hiệu quả

Trực tiếp: Apple ra mắt Iphone 11 tại Cupertino, California, Mỹ

Trực tiếp: Apple ra mắt Iphone 11 tại Cupertino, California, Mỹ

Mây vờn đỉnh núi Chu Va

Mây vờn đỉnh núi Chu Va

Khám phá Huawei Mate X đối thủ của Galaxy Fold tại IFA 2019

Khám phá Huawei Mate X đối thủ của Galaxy Fold tại IFA 2019

Gia sư Trí Tuệ Nhân Tạo, giúp bạn thành thạo tiếng Anh!

Gia sư Trí Tuệ Nhân Tạo, giúp bạn thành thạo tiếng Anh!

Kỷ niệm 74 năm ngày truyền thống ngành Bưu điện (15/8/1945 - 15/8/2019)

Kỷ niệm 74 năm ngày truyền thống ngành Bưu điện (15/8/1945 - 15/8/2019)

Mặt nạ LG Derma LED mask - Thiết bị làm đẹp da cá nhân

Mặt nạ LG Derma LED mask - Thiết bị làm đẹp da cá nhân

Sếp nhà bán lẻ làm lộ ngày bán iPhone 11

Sếp nhà bán lẻ làm lộ ngày bán iPhone 11

Những gì bạn muốn biết về 5G

Những gì bạn muốn biết về 5G

5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?

5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?

PVOIL Cup 2019 chính thức khởi tranh - Vượt lên thử thách
28/09/2019
iOS 13: Những trải nghiệm đầu tiên sau khi cài đặt bản chính thức được Apple công bố
20/09/2019
An Giang: Rộn ràng lễ hội đua bò vùng bảy núi chùa Rô
18/09/2019
Trực tiếp: Apple ra mắt Iphone 11 tại Cupertino, California, Mỹ
10/09/2019
Hà Nội khai trương hệ thống sóng điện từ hội tụ không xâm lấn điều trị ung thư
29/08/2019
Thủ tướng Mahathir Mohamad: 'Xe đẹp, khoẻ nhưng tiếc mới được lái 100km/h'
28/08/2019
Grab tiếp tục rót hàng trăm triệu USD, taxi truyền thông của Việt Nam sẽ ra sao?
26/08/2019
Giải đua xe địa hình Việt Nam VOC đổi tên thành PVOIL Cup, khai mạc ngày 28/9/2019
21/08/2019
VNPT, MobiFone, VTC sẽ hoàn thành cổ phần hóa trước năm 2021
20/08/2019
Fadil không bung túi khí khi va chạm gốc cây tại Hải Dương: Vinfast nói gì?
18/08/2019
VNPT xin triển khai thử nghiệm 5G tại TP Hồ Chí Minh từ tháng 9/2019
12/08/2019
5G thay đổi tương lai của bạn như thế nào?
26/07/2019
Nhận diện hành vi lừa đảo trên không gian mạng
25/07/2019
Truyền hình OTT - Hướng đi mới của các “nhà Đài”
24/07/2019
Doanh nghiệp gặp nhiều vướng mắc trong sử dụng hoá đơn điện tử
23/07/2019
Tiến sĩ Trần Văn Mạnh (Trung tâm Khuyến nông Quốc gia) đánh giá, việc phát triển sản xuất rau ứng dụng công nghệ cao nói riêng và sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao nói chung là hướng đi đúng, tạo động lực mới cho ngành nông nghiệp Việt Nam.
Kinh nghiệm quá hữu ích. Cần phổ biến ngay cho các cháu nhỏ.
Chúc mừng ngày thành lập ngành Bưu điện Việt Nam
Bài viết rất hay và ý nghĩa về eKGIS và hội thảo CNTT. Cảm ơn tác giả
Tình yêu , cống hiến ,nổ lực đã vượt qua những trở ngại tưởng chừng như không bao giờ qua được. Chúc Mừng Con người Đẹp , chúng tôi luôn tự hào !
Giờ mình mới biết - Chúc mừng chúc mừng con người Đẹp